anıtlar ve kalıcılık kuramı,
Geçmiş ile gelecek arasındaki fark, bilgi kuramı açısından, geçmişin bugün kısmen yaşantılandığı gerçeğini yansıtır büyük ölçüde. Kalıcılıklara verilecek anlam belki de budur: Onlar bugün de yaşantıladığımız bir geçmiştir.
Şehirler özgün planlarının konumunu koruyarak, genellikle bugünkü artifaktlarının uzağında gibi görünen eski artifaktlarının yönüne ve anlamın agöre büyüyerek gelişme eksenlerinde kalma eğilimindedirler. Bazen bu artifaktlar süregelen bir hayatiyetle yüklü, hemen hiç değişmeden var olmaya devam ederler; bazen de kendilerini tüketirler, o zaman da yalnızca biçimlerinin kalıcılığı, fiziksel işaretleri, locus' ları kalır. En anlamlı kalıcılıklar, sokak ve planın sağladıklarıdır. Plan farklı düzenlerde varlığını sürdürür; yüklendiği özelliklerde farklılıaşır., çoğu zaman deforme olur, ama esas olarak yerini korur. Poete'nin kuramının en geçerli bölümü budur; tümüyle tarihsel bir kuram olduğu söylenemezse de, esas olarak tarih biliminden doğmuştur.
.. kalıcılıklar, şehir açısından, bir sistemi ancak bugün de yaşantılamaya devam ettiğimiz bir geçmişin biçimi olarak tanımlayan ayrı veistisnai artifaktlar olarak görülebilir.
Bu bakımdan, kalıcıkların iki yüzü vardır: Bir yandan etkileyici, öte yandan ise patalojik öğeler olarak görülebilirler. Artifaktlar ya şehri bütünlüğü içinde anlamamızı sağlar, ya da şehir sistemine ancak gevşek biçimde bağlayabileceğimiz bir dizi ayrık öğeler olarak görülür. Hayatilik taşıyan kalıcı öğeler ile patolojik olanlar arasındaki ayrımı göstermek için, yine Padova'daki Palazzo della Ragion'yi örnek verebiliriz.... Bu bina kısmen bugün de kullanılmaktadır; herkes onun bir sanat yapıtı olduğu kanısındaysa da, zemin katıyla bugün de rahatlıkla bir market işlevini görmeye devam etmektedir. Bu da onun hayatiyetinin kanıtıdır.
...
Sadece tek bir işlev tarafından belirlenen bir kentsel artifakt, bu işlevin açıklamasından başka birşey olarak görülemez. Gerçekte ise, işlevi zaman içinde yitip gitmiş öğeleri değerli bulmaya devam ederiz genellikle; bu artifaktların değeri çoğu zaman yalnızca biçimlerinde saklıdır, ki bu da şehrin genel biçiminin ayrılmaz bir parçası, değim yerindeyse onun değişmez öğesidir.
27 Mart 2009 Cuma
Kaydol:
Kayıt Yorumları (Atom)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder